Cây hà thủ ô thuốc quý trong dân gian

Cây hà thủ ô được biết tới với nhiều công dụng mà công dụng mà mọi người biết đến nhiều nhất vẫn là giúp phục hồi sắc xuân và sống lâu. Cụ thể Cây mọc ở đâu và đặc điểm cụ thể như nào? Yếu tố nào khiến cây có sức mạnh thần kì như thế?

Tên gọi khác

Hà thủ ô tên khoa học – Polygonum multiflorum, thuộc họ Rau răm – Polygonaceae.

Hà thủ ô còn có tên gọi khác là dạ hợp, dạ giao đằng, địa tinh, khua lình (dân tộc Thái), mằn năng ón (đồng bào Thổ)

Đặc điểm

Đặc điểm 1

Cây hà thủ ô mọc leo 

Cây Hà thủ ô còn có tên là giao đằng vì dây leo xoắn vào nhau, hoặc dạ hợp vì đêm cuốn vào nhau. Tên khoa học là Polygonum multiflorum- (trong đó Polygonum là có nhiều đốt, nhiều mắt multiflorum là nhiều hoa) vì cây có nhiều đốt, nhiều hoa. Cụ thể đặc điểm của cây Hà thủ ô như sau:

  • Cây thảo leo bằng thân quấn, sống nhiều năm, thân dài tới 4,5 m, mọc xoắn vào nhau, thân màu xanh tía có vân hoặc bì lớn, không có lông.
  • Rễ phình thành củ, ngoài nâu, trong đỏ.
  • Lá mọc so le, có cuống dài, phiến lá giống lá rau muống, có gốc hình tim hẹp, chóp nhọn dài, mép nguyên. Cả hai mặt đều nhẵn và không có lông.
  • Hoa nhỏ màu trắng, mọc thành chùm nhiều chuỳ ở nách lá hay ở ngọn. Hoa là lưỡng tính (có cả hai cơ quan nam và nữ) và được thụ phấn bởi côn trùng. Hoa nở vào tầm tháng 9-10
  • Quả bế hình ba cạnh, màu đen. Cây hà thủ ô ra quả vào tháng 10-11

Cây có thể phát triển trong bóng râm (ánh sáng rừng) hoặc không có bóng. Nó đòi hỏi đất ướt.

Củ rễ được đào vào mùa xuân và mùa thu, tốt nhất là từ thực vật 3 – 4 tuổi, rửa sạch, thái lát và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời.

Thêm một thông tin nữa về tên gọi, Hà thủ ô còn được đồng bào dân tộc Thổ gọi là mần năng ón, hay mần đăng tua lình ( Mần đăng: tức là củ Khoai lang, Tua Lình: tức nghĩa con khỉ). Vì giống củ khoai lang mọc ở chỗ khỉ hay đi lại.

Đặc điểm 2

Củ Hà thủ ô

Vị giác / mùi

Đắng, hơi ngọt.

Thành phần hóa học

Củ hà thủ ô chứa

  • 1,7% anthraglycosid, trong đó có emodin, physcion, rhein, chrysophanol.
  • 1,1% protid,
  • 45,2% tinh bột,
  • 3,1% lipid,
  • 4,5% chất vô cơ,
  • 26,45 các chất tan trong nước,
  • lecitin,
  • rhaponticin (rhapontin, ponticin)

Trong đó phải kể đến 2 thành phần anthraglycosid và lecitin

  • anthraglycosid: có tác dụng làm xúc tiến sự co bóp của ruột, xúc tiến tiêu hóa tốt, cải thiện dinh dưỡng
  • lecitin: là thành phần chủ yếu của hệ thần kinh cho nên Hà thủ ô có thể dùng trong những trường hợp suy nhược thần kinh và bệnh về thần kinh. Lecitin còn giúp sự sinh ra huyết dịch và bổ tim. Nó là nuồn photpho dễ hấp thụ và giúp cho hiện tượng chuyển hóa chung được cải thiện.

Bộ phận dùng

  • Rễ củ – Có thể dùng tươi hoặc sau khi phơi khô
  • Lá có thể dùng làm rau ăn
  • Dây lá cũng có thể dùng làm thuốc.

Cây Hà thủ ô mọc ở đâu?

Cây hà thủ ô là cây thuộc châu Á, ở Việt nam, Cây hà thủ ô mọc hoang ở hầu hết các tỉnh miền núi từ Nghệ An trở ra, có nhiều ở Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang, một số tỉnh khác như Cao Bằng, Lạng Sơn, Hoà Bình có số lượng ít hơn.

Có mọc ở Trung quốc(Giang Tô, Quảng Đông, Tứ Xuyên, Hồ Bắc, Phúc Kiến), Nhật Bản.

Hiện nay, ở nước ta Hà thủ ô được trồng ở nhiều nơi vùng ở phía Bắc (Vĩnh Phú) và cả ở phía Nam, cây mọc tốt ở Lâm Đồng, Đắc Lắc, Phú Yên, Bình Định. Có thể tái sinh bằng hạt nhưng thường được trồng dễ dàng bằng những đoạn thân hay cành bánh tẻ dài 30-40cm hoặc bằng củ có đường kính 3-5cm.

Sau 2-3 năm thì thu hoạch.Thu hoạch cây mọc hoang thường tiến hành vào mùa thu hay mùa xuân, mùa thu tốt hơn.

Đào củ về rửa sạch đất, cắt bỏ rễ con, củ nhỏ để nguyên, củ to bổ thành miếng phơi khô làm thuốc.

Lá có thể dùng làm rau ăn, dây lá cũng có thể dùng làm thuốc.

Củ Hà thủ ô có nơi không đồ mà phơi ngay, muốn có hà thủ ô miếng thì hái còn tươi, đem thái ngay, đồ chín rồi phơi hoặc đồ chín mới rồi thái và phơi.

Hà thủ ô chế với đậu đen, có nhiều cách làm:

  • Đỗ đen giã nát cũng ngâm với Hà thủ ô đã thái miếng trong một đêm, sáng đem đồ lên rồi phơi nắng trong một đêm lại ngâm với Đỗ đen, lại đồ và phơi, làm 9 lần.
  • Củ Hà thủ ô ngâm nước vo gạo 24 giờ, rửa lại rồi cho vào nồi, cứ 10g Hà thủ ô, cho 100g Đỗ đen và 2 lít nước. Nấu đến khi gần cạn. Đảo luôn cho chín đều. Khi củ đã mềm lấy ra bỏ lõi. Nếu còn nước Đỗ đen thì tẩm, phơi cho hết. Đồ, phơi được 9 lần là tốt nhất.

Xem thêm: Cách sơ chế hà thủ ô đúng chuẩn

Công dụng của Hà thủ ô

Được coi là một loại thảo dược lâu đời ở phương Đông, nó là một thảo mộc tăng cường máu, gan, và thận. Làm sạch các độc tố, làm giảm lượng đường trong máu, giữ được năng lượng trẻ trung và sức mạnh tình dục, và làm giảm nếp nhăn.
Củ hà thủ ô đã chế biến là những ngày này chủ yếu được sử dụng để bổ sung cho trong gan và thận. Đối với hệ cơ xương khớp, nó được chỉ định cho đau lưng và đau đầu gối, yếu đầu gối, tê ở chân, suy nhược chung và suy nhược thần kinh.

Cây hà thủ ô rất hữu ích trong nhiều điều kiện bao gồm thiếu máu, phát huỳnh thương yếu, xuất huyết âm đạo trắng hoặc vàng, hạch lympho sưng, nhọt và đau nhức, chóng mặt, mất ngủ, xám tóc sớm, tăng cường sinh lý, viêm phế quản mãn tính, tâm thần phân liệt và bệnh đái tháo đường. hà thủ ô cũng giúp cải thiện cơ thể bị ảnh hưởng bởi quá trình lão hóa như nghe, mắt, mùi, vị giác, da da xấu, mất năng lực, mất màu tóc, xám da…

Đăng bởi: Đông Y Phú Vân

Phòng chẩn trị y học cổ truyền Phú Vân tọa lạc tại khu Thanh Đức, Tỉnh Hòa Bình. Chúng tôi chuyên khám và phân phối các bài thuốc gia truyền, từ nguồn nguyên liệu thật, quy trình sản xuất đạt chuẩn. Nếu bạn cần tư vấn, sử dụng thuốc đông y hãy liên hệ với chúng tôi!

Ý kiến của bạn

X

Đơn đặt hàng online

Để mua đúng sản phẩm của nhà thuốc Đông Y Phú Vân, Qúy khách vui lòng điền đầy đủ thông tin vào ô bên dưới. Chúng tôi sẽ gọi điện lại để xác nhận đơn hàng trong thời gian sớm nhất.